Galkynyş Bölümi

Malaýziýanyň Garaşsyzlygyna 45 Ýyl

Merdan Ataýew

Ruhnama, 2002. 1957-nji ýylyn 31-nji Alparslan aýynda Inglislerden garassyzlygyny alan Malaýziýa bu ýyl 45 ýyllygyny belleýär.

Aziýa döwletlerinin arasynda ykdysady taýdan in ösen ýurtlaryn hatarynda bolan bu döwlet nebit we tebigi gaza hem baý.

Paýtagty: Kuala Lumpur,
Ilat sany: 22.000.000
Etnik düzgüni: 60% Malaý,
30% Hytaýly, 10% Hindi
Milli puly: Ringgit,RM ($US1=RM3.8)
Ykdysadyýeti: Nebit, Turizm, Industriýa, Elektronika we s.m.

Malaýziýa ösmegi ýolunda Wawasan’2020 Maksatnamasy alnyp barylýar. Bu makstanama görä 2020-nji ýylda Malaýziýa in ösen ýagdaýyna ýetmelidir.

TürkmenNet-däkilerin habary bolsy ýaly Malaýziýada okaýan talyplar öz okaýan ýurtlary barada aýtmazlyk, ol barada maglumat bermezlik edenoklar. Ön agAjan-da birnäçe gezek çykys eden Altyn Asyr Gruppanyn çleni Merdan Ataýew, Malaýziýadaky Türkmen talyplaryn unwersitetlerinde bolup geçen dabaralar we Malaýziýanyn 43-nji ýyllygynda bu döwlet barada umumy maglumat bermek bilen makalalary ýaýymlandy.Ine sol makalany agAjanyn rugsady bilen bizem öz sahypamyzda gaýtadan özgerdilen ýagdaýda ýaýymlamakçy.

Malaýziýanyň garaşsyzlygyna 45ýyl

(31.Alparslan 2002)

Garaşsyklyk Baýramyna Hari Merdeka (Azatlyk Güni) ýa-da Hari Kebangsaan (Milli Gün diýýäarler).Malaýziýanyň paýtagty Kuala Lumpuryň Merdeka Meýdançasynda şatlyk-şagalaňly uly dabara bilen bellenilýär. Sebäbi bu ýylky 45-ýyllygy bolansoň gaty aýratyn bellenilýär. 30-31 Alparsaln gijesi feýrwerkler atyldy. Belli-belli artistler Merdeka Meýdançasynda mugt konsert berdiler. Döwlet baştutany Dr.Mahathir Muhammed halka gutlaglaryny bildirdi.

Malaýziya hakynda umumy maglumat

Malaýziýa 14 welaýatdan ybarat bolup, ol welaýatlatlaryň 9-ynda özlerine degişli soltanlary bar. Malaýziýanyn Umumy Soltany her 5 ýylda şol 9 soltanlaryň arasyndan saýlanylyp alynýar. Malaýziýa geografik ýerleýiş ýagdaýyndan iki bölege aýrylýar:

Penunsular Malaýziýa:

Günbatar tarapda ýerleşip ýarymada hökmündedir. 12 welaýatdan ybaratdyr. Demirgazykdan Taýland (Thailand) bilen araçaklidir. Günbatarynda bolsa iki uly köpri bilen Singapura baglanylýar.

Gündogar Malaýziýa:

Sabah we Sarawak welaýatlaryndan ybarat. Ada hökmünde. Ýöne adanyň ýarysyndan gowragy Indoneziýa topraklarynyň içinde galýar.

Malaýziýanyň Paýtagty: Kuala Lumpur,
Administrativ Paýtagt: Putra Jaya
Resmi Dili:Bahasa Malayu(Malay Dili)
Tutýan Meýdany:329,758 kw.km.
Ilat sany: 22.000.000
Etnik düzgüni: 60% Malaý, 30% Hytaýly, 10% Hindi
Milli puly: Ringgit,RM ($US1=RM3.8)
Ykdysadyýeti: Nebit, Turizm, Industriýa, Elektronika we ş.m.

Malaýziýanyň düýni

1950-nji ýyllara çenli Beýik Britaniýanyň koloniýasy astynda bolan Malaýziya, käbir şertleriň ýerine ýetirilen halatynda garaşsyzlyk bermek wada berildi. Ol wagt Malaýziýa diýen döwlet ýokdy. Gündogar Malaýziýa ol wagt Malaýa diýilýärdi. Malaýa bir-iki sany özi ýaly ýagdaýda bolan awtonom döwlet bilen birleşip garaşsyzlygy almagy maksatlady. Birleşip täze, Malaýziýa atly dowlet gurmagy Singapura, gündogar tarapdan Bruneý Darul Esselama, Sabaha we Sarawaka teklip etdi. Teklibi Bruneý kabul etmedi. Sebabi olaryň nebiti ummasyz köpdi. Olar bu nebitine eýe çykjak bolýandyr öýdüp bütin Malaýziýanyň soltanynyň Bruneýden saýlanan halatynda razy boljakdyklaryny bildirdiler. Malaýa bu teklibi kabul etmedi.

Şeýlelik bilen Malaýa (Günümüzde: Penunsular Malaýzia), Sabah, Sarawak, Singapur bolup täze 15 welaýatlyk Malaýziýa ady bilen birleşip Beýik Britaniýanyň ylalaşygynda 1957-nji ýylyň 31-nji Alparslan aýynda garaşsyzlygyny alýar.

Ýöne bir-iki ýylyň içinde Hytaýlylar bilen Malaýlaryň arasynda pitne çykypdyr. Ölenleriň sany äpet uly bolansoň döwrüň soltany Singapur welaýatyny Hytaýlylara berip garaşsyzlyklaryny yglan edipdir. Ol döwürde Singapur ösmedik yza galan bir çetki ýerdi. Ýöne Hytaýlylaryň eline geçensoň gaýtadan doglan ýaly ütgäpdir. Ýagdaý beýle bolsa-da Singapuryň baýdagy Malaýziýadan alyşy ýaly dur, milli gimnleri entäk hem malaý dilinde, Oraza Baýramy we Gurban Baýramlary entäk hem resmi, musulamanlaryň sany az hem bolsa.

Malaýziýanyň bu güni

Bugünki ýagdaý bilen Malaýziýa tehnologiýada örän amatly ýerde ýerleşenligi sebäpli ösendir. Deňizden ummasyz mukdarda nebit alýarlar. Halkyň ýaşaýşy örän onat. Umuman Malaýziýanyň şu günki ýagdaýyna ýetiren 18 ýyldan bäri Premýer Ministr bolup gelýän Barisan Nasional Partiýasynyň ýolbaşçysy Dr. Mohammad Mahatgirdir.
Bu günlere ýetiren Mahatgir sag bolsun.

Malaýziýanyň 45 ýyllyk we Türkmenistanyn 11 yylluk Garaşsyzlyk Baýramlary Gutly Bolsun.
Allajan indiki günlere-de ýetirgeý.

Merdan Ataýewiň agAjan-daky makalasynyň üýtgedilip ýazyldy. Asyl Makalany okamak üçin basyň.

Altas News Agency & Information Center