|
|||||||
|
|
|
|||||
|
|
|||||||
Size şu ıerde
dürli ylmy makalalary size hödürlemekçi.
İaılym: Gurbansoltan 19, 2004
M. Çüriıew
Türkmen politehniki instituty
Ylmy
ıolbaşçysy: O. Nurgeldiıew
Kompıuterde
islendik faıly başga biriniň ulanmagyny islemesek, onda şeıle
faıllary şifrlemek zerurlygy ıüze çykıar. Mysal üçin, biziň ıazan tekstimizi
ıa-da düzen maksatnamamyzy bizden rugsatsyz ulanmaklaryny islemesek,
onda şifrlemek usulyndan peıdalanyp bileris.
Umuman
aıdanymyzda, irki döwürlerde hem (kompıuterleriň döremezinden has öň)
birek-birege hat ıazylanda olary başga biriniň okamazlygyny üpjün etmek
maksady bilen ol hatlary şifrlemeklik ulanylypdyr. Şifrlemekligiň
usullary örän kändir. Mysal üçin, islendik tekstdäki harplary elipbiı boıunça şol harplardan
belli-bir daşlykda ıerleşen harplar bilen çalşyryp çyksak, onda
emele gelen tekst düşnüksiz bir zat bolar. Oňa şifrlenen tekst diıilıär. Ol teksti
okamak üçin onuň şifrleniş usulyny, başgaça aıdanymyzda onuň algoritmini
hem-de ol algoritmiň ıerine ıetmegi üçin zerur bolan käbir maglumatlary(paroly)
bilmelidiris.
Biz
bu işimizde şeıle usullaryň birnäçesine seredip geçdik. Olardan
iň ähtibarlylarynyň biri mundan takmynan ıüz ıyl öň belli iňlis matematigi hem-de
ıazyjysy Lıuis Kerrol tarapyndan hödürlenen usuldyr. Onuň manysy şundan
ybarat: birinji setirde latyn elipbiıiniň harplary elipbiı tertipde
A,B,C,.Y,Z ıazylıar. Ikinji setirden başlap bolsa ol elipbiıiň haprlary
bir harp süışen görnüşinde ıagny ikinji setir: B,C,D,., Z,A, üçünji setir C,D,E,.,A,B we ş.m. görnüşde
ıerleşdirilıär. Şeılelikde 26 latyn harpy ulanylıan elipbiıde 26
setiri hem-de 26 sütünden ybarat bolan harplaryň tablisasy emele gelıär.
Bu tablisanyň
setirleri hem-de sütünleri ıene-de elipbiı tertipde latyn harplary bilen
belgilenıärler.
A B C . . . Y Z
A A B C . . . Y Z
B B C D . . . Z A
C C D E . . . A B
. . . . . . . . .
. . . . . . . . .
Y Y Z A . . . W X
Z Z A B . . . X Y
Teksti
bu usul boıunça şifrlemek üçin bu tablisadan başga-da parolyň hem
berilmegi hökmandyr.Paroly düzıän harplar sütünden kesgitlenıär, şifrlenıän
tekstiň harplary bolsa setirden kesgitlenıär. Şifrlemek şeıle
bolup geçıär: parolyň(sütün) hem-de tekstiň (setir) birinji harplary
alynıar. Soňra degişli sütüniň hem-de setiriň kesişmesinde ıerleşıän
harp alynıar. Bu harp şifrlenen tekstiň birinji harpyny emele getirıär. Beıleki harplar
hem şonuň ıaly kesgitlenıär. Adatça parol hökmünde ulanylıan sözi
emele getir-
ıän
harplaryň sany tekstdäki harplaryň sanyndan gysga bolıar (hakykatda
bolsa onuň uzynlygy çäklendirilmeıär). Haçan-da parolyň iň soňky harpy
okalandan soň, ıene-de onuň birinji harpyna geçmeklik amala aşyrylıar.
Bu algoritm boıunça KARROLL sö.üni LEWIS paroly bilen şifrlesek, onda VENZGWP sözi emele geler.
Eger-de biz şifrlenen tekstden asyl tekstimizi almakçy bolsak, onda öňki tablisadan, öňki
paroldan hem-de öňki algoritmden peıdalanmalydyrys.
Biz
bu usuly kompıuterde ulanmak maksady bilen Turbo Pascal algoritmik dilinde
maksatnama düzdük. Özünem bu maksatnamada 26 latyn harplary bilen çäklenmän,
eısem kompıutyerde ulanylıan 226 simwoly(bu programmada ilkinji 30 simwoly ulanmak bolmaıar,
sebäbi olar dolandyryjy simwollar) goşmak bilen ol tablisany has hem giňeltdik. Bu bolsa
programmany has täsirli görkezıär. Programma esasy programmadan hem-de
iki sany kömekçi programmadan ybarat. Olaryň birinjisi teksti şifrlemeklige,
ikinjisi
bolsa şifrlenen teksti açmaklyga mümkinçilik berıär. Programma dialog
görnüşinde ıerine ıetip ulanyja faıly şifrlemek ıada açmaklygy saılap almaklyk
hödürlenıär. Onuň saılap alyşyna baglylykda ol ıa-da beıleki kömekçi
programma ıerine ıetıär.
Bu
programmanyň bir yetmezçiligi . şifrlenen programmalaryň ıerine
ıetiryan meselelerini bozanok. Ol diňe programmanyň ıa-da faılyň tekstini
şifrleıär we şifrlenen programma öz öňki meselelerini ıerine
ıetirıär. Şol sebäpli biziň bu programmamyzy diňe tekstleri şifrlemek
üçin ulansak bolar. Programmamyzy Kerroll. Exe diıip atlandyrdyk.
Emma
biz diňe bu programma bilen çäklenmän başga bir programma düzdük.
Biziň soňky düzen programmamyz XOR funksiıanyň esasynda işleıär.
Programmamyzyň strukturasyny aşakda görüp bilersiňiz.
USES
CRT;
VAR
Fi,
Fo :FILE of byte;
Ch : BYTE;
J :BYTE;
I : WORD;
Pass : string;
BEGIN
If ParamCount:=3 then
Begin
Clrscr;
Assign (fi,Paramstr(1));Reset(fi);
Assign
(fo,ParamStr(2));ReWrite(fo);
Pass i:=Paramstr (3);
I:=0;
While Nat EOF (fi) do
Begin Read (fi,ch);Inc(i);
For j:=1 to length(pass) do
Ch:=(ch XOR Ord(Pass[j]));
Write (fo,ch);
{
Goto XY(1,1);
Write (i,.BYTES in
Process.); }
End;
Close(fi);
Close (fo);
End;
Else Writeln(.Parametr not
found.);
End.
Biz
bu programmamyzy faıl görnüşinde döretdik we oňa Shifot. Exe diıip at
berdik. Programmany MS-DOS operasion sistemanyň şertlerinde ulanmak mümkin.
Biziň öňki programmamyzdaky ıaly şifrlenme parolyň
esasynda ıerine ıetirilıär. Şifrlenme ıerine ıetirilmeginden öň,
programma şifrlenıän faılyň öňki we ol faılyň soňky atlaryny we
parolyň girizilmegini talap edıär.
Geliň
şifrlenmäniň prinsipini göreliň. XOR funksiıasy sanlaryň üstünden
belli bir operasiıasyny geçirıär. Şol funksiıanyň 4 esasy operasiıasyny göreliň
1 XOR
1=0
1 XOR
0=1
0
XOR 1=1
0
XOR 0=0
Kompıuterde
ulanylıan simwollaryň her biriniň 8 sandan («0» we «1» sanlaryndan)
ybarat bolan kody bar. XOR funksiıasy simwollaryň kodlarynyň arasynda
operasiıa geçirıär. Şonuň netijesinde başga kod (san yzygiderliligi)
emele gelıär. Eger islendik bir tekstiň harplarynyň arasynda we
islendik sözüň arasynda ıokarda aıdylyp geçilen operasiıany amala aşyrsak,
onda netijede şifrlenen tekst emele geler.
Meselem:
«kaka» sözüni birlik san (1) bilen şifrläliň.
Başda biz olaryň kodlaryny göreliň.
k – 01101011
a – 01100001
1 – 00110001
Bu
ıerde 1 san klawiaturanyň simwoly.
k – 01101011 a – 01100001
XOR XOR
1 – 00110001 1 – 00110001
Z – 01011010 P – 01010000
Netijede:
kaka
1
ZPZP
Şifrlenmäniň
netijesinde «kaka» sözüniň ıerine «ZPZP» harp yzygiderligini aldyk.
Programmamyz şu prinsip boıunça işleıär. Bu programmamyzyň uly
tapawudy . ol exe tipli faıllary hem şifrläp bilıär we olaryň işine
päsgelçilik berıär.
·
19.04.2004.
FAİLLARY ŞIFRLEMEK
Copyright © 1999 - 2004, All Rights Reserved
Altas
News Agency & Information Center