YKDYSADYÝET WE SÖWDA HABARLARY

 

Türkmenistanyň Türkmenbaşy-Garaşsyzlyk 2003 Aralygyndaky Ykdysady Tabşyryk

 

NCA-iň tabşyrygy esasynda.

Aşgabat, Sanjar 20, 2003 --- Türkmenistanyň Döwlet Statistikalar Instituty  2003-nji ýylyň Türkmenbaşy-Garaşsyzlyk aýlary arasynda ykdysadyýetiň ähli ugurlaryň örän çalt ösüş bolandygyny habar berdi.

Jemi  şu zaman aralygy Milli Girdeýiji Hasabaty (MGH) 64 473 trillion Manat, ýagny edil geçen ýylky şol aralyk hasabatyndan 22.7 göterim galypdyr.

T.başy-G.syzlyk aralygynda elektrik energiýasyň önümi geçen ýyla garanda 1 goterim  artdy we mukdary 8718.9 million kilowat boldy.

 

Tebigy gaz önümi geçen ýyla garanda 8 göterim artdy mukdaryň 47.2 milýard kub metr bolandygy hasaplanyldy. Tebigy gazyň ekspoty geçen ýylka garanda 6 göterim artdy we mukdary 34.7 milýard kub metr boldy.

 

Gara altynyň önümi 8.12 million tonna bolup, geçen ýylkydan 10 göterim ýokarylandy. Nebitiň gaýtadan işlenişi bolsa 5.56 million tonna bolup, bulam geçen ýylka garanda 19 göterim ýokarda.

 

Pudak	2003 T.başy-G.syzlyk aralygy önümi	2002 T.başy-G.syzlyk aralygyna garanda göterim tapawudy
Jemi MHG	64’ 473 trillion manat	22.7 göterim artdy
Elektrik Energiýasynyň önümi	8’718.9 million kiloWat	1 göterim artdy
Tebigy Gazyň önümi	47.2 milýard kub metr	8 göterim artdy
Tebigy Gaz Eksporty	34.7 milýard kub metr	6 göterim artdy
Gara Altynyň önümi	8.12 million tonna	10 göterim artdy
Gara Altynyň gaýtadan işlenişi	5,56 million tonna	19 göterim artdy

 
Türkmengaz, öňde gelýän gaz öndürüji, bellenen zaman aralygynda 40.1 milýard kub metr gaz gazyp çykardylar. Bu geçen ýylky edil şol aralykdaky mukdardan 8 goterim artypdyr. Suwuklandyrylan gaz önümi 22 göterim artdy.

 

Gaz industriýasynda önen önümleriň 49 göteriminiň satyşy, önüm çykdaýyjylaryny ödemäne ýetýär.

 
Esasan nebit çykarýan, Türkmennebit, birazragam gaz çykaryş işleri bilenem meşgullanýar. Türkmennebit nebit çykarmakda 0.2 göterim ösüşe we gazda bolsa 9 göterim osüşe eýe boldy.

 
Turkmennebitgaz 5.6 million tonna çyg nebit cykarmak bilen, geçen ýyla garanda 19 göterim has köp öndürdi.

·          Benzin önümi 22 göterim artdy

·          Dizel önümi 30 göterim artdy

·          FFO önümi 42 göterim artdy

·          Bitumen önümi 21 göterim artdy

·          Çalgyç önümi 320 göterim artdy

 

Türkmenhimiýa himikatlaryň we dökünleriň önümüni 2 göterim artdyrdy.

·          Grafit önümi 71 göterim ösüş gazandy

·          Fosfor dökünleriň önümi 30 göterim ösüş gazandy

·          Kalsiý karbit önümi 30 göterim ösüş gazandy

·          Azot dökünleri, kükürt, bisofet we nahar duzy satyş üçin hödürlenen mukdar doly gutarmanlygy sebäpli, industrial önüm azaldyldy we ýuwaş tapgyrda önüme dowam edýär.

Türkmenistanda Tekstil tekstil önümüniň tabşyrygy boýunça 1.47 trillion Manatlyk önüm öndürüldi, we  geçen ýyla garanda 18 göterim ösüş görüldi.

 

Berilen hasabata görä ösüş

·          Ýuwulan ýüň önümi 38 göterim

·          Ýüpek mata önümi 30 göterim

·          Tikilen geýim-eşikleriň önümi 150 göterim

·          Hrom deri önümi 19 göterim

·          Aýakgap önümi 33 göterim

·          Jyklanan pagta önümi önümi 14 göterim

·          Pagta mata önümi 2 göterim

·          Trikotaz geýim önümi 2 göterim

·          Joraplaryň önümi 16 göterim

 

Iýmiti gaýtadan işleýiş we gaplaýyş industriýasy önümde 21 göterim ösüşe eýe boldy. Tabşyryklara görä ösüş göterimleri aşakda berlişi ýaly.

·          Haryt önümündäki ösüşde iň öňde önümünde 160 göterim artdyş gören ösümlik ýagynyň önümi gelýär.

·          Et önümi 0.4 göterim,

·          Sala we kalbasa önümi 1 göterim

·          Bütin süýt önümleri 1 göterim

·          Haýwan ýagynyň önümi 3 göterim

·          Ýagsyz süýt önümleri, şol sanda gaýmaksyz süýdüň önümi 50 göterim

·          Gaplanan miýwe we bakja önümleri 7 göterim

·          Konditer önümleri 6 göterim

 

Et 17500 tonna, süýt 107800 tonna, ýumurtga 82.8 million sany we ýüň 2500 tonna önümi köpeldi.

 

Oba-Hojalykdaky T.başy-G.syzlyk aralygynda 13.7 trilliom manatlyk industrial önüm bolup, 2002-nji ýylyň edil şu zaman aralygyna garanda 19.8 göterim bolandygy hasaba alyndy.

Hususy daýhanlar we mellek eýeleri bakja önümleriniň we miýweleriň  64 göterimi önderdiler, haýwan önümleriniň bolsa 93 göterimini öndürmekde hususy maldarlar goşandyny goşdular.
 

Gyş bugdaý ekin hasyly maksatnamadakydan 1.5 artykmaç ýygnaldy. Sanjar aýynyň 1-ine çenli bilen, 812’000 gektar ýer meýdança bugdaý ekildi. Türkmenistan öz bugdaýyny, ýagny Ak Bugdaýy has makul görýär, sebäbi Gazak bugdaýynda garanda krahmala baý.

 

Şu ýylyň ilkinji 10 aýy içinde bakja ekinleriň hasyly 8 göterim, gawun we garpyzlar 3 göterim, kartofel 15 göterim, miweler 10 göterim, we üzüm 2 göterim artdy.

Şahlylar bilen bile öý mallarynyň mukdary 45’200 baş, goýun we geçiler 542’500 baş, düýe 3’200 baş, we towuk we beýleki öý guşlary 4’334’900 sany köpeldi.

 

Ulagçylyk ulgamynda T.başy-G.syzlyk aýlary arasynda 418 million tonna kargo ýük daşaldy. Bu geçen ýylky şu period arasyndakydan 3 göterim ýokaryda. 711 million ýollagçy – geçen ýylkyndan 3 göterim ýokary – Türkmenistanyň ulag  serişdelerini ulandy. Ýolagçy sany howaýollaryndan galan ulag serişdeleriniň hemmesinde köpleme ýazga geçirdi.

 

Aragatnaşyk Ministirligi 347.3 Milýard Manatlyk hyzmat hödürledi, ýagny geçen ýylkydan 21 göterim ösüş görkezdi. Bu aralykda 299’000 täze telefon liniýasy baglap, müşderilere hyzmat hödürledi. Bu  T.başy-Ruhnama aralygyndaky mukdardan 25 göterim ýokarda.

 

2003-nji ýylyň T.başy-Ruhnama aralygynda ykdysady maýa goýumlar 10.1 trillion manat boldy. Geçen ýylky edil şu period aralygyndaky hasabata garanda 19 göterim ösüş ýazga geçirildi.