|
|||||||
|
|
|
|||||
|
|
|||||||
Ýaýlym: Gurbansoltan 2, 2004
Ylyas AMANGELDI
Bu dünyede köpler azaşyar.
Menem köpuň biri... Azaşdym, hatalarym gara tupan bolup dunyämi
tutdy. Depämden gum dökulyärmi, ayagymyň astyndan çäge sowrulýar bile
bilmedim. Töhmetmidi, yazykmydy, ya bahylyn nazary anşyra bilmedim. Ho
beylede çala görunyän atam elindäki hasasyny galgadyp dunyämi yagtyltmaga yhlas
edyär. Hasasy hiç zada ilmän asmanu-zemini tutan gara tozanyn içinden boş
geçyär. Enemin pyganyna yuregimde ilkinji sanjyny syzdym. Çagalaryny penalayan
enelerinin howsalaly gözleri elek-çelek...
Görsene muny
harasadyn içinde hiç zat saygartmayarka, dogan-gardaşlarymy, hemem özum
yaly tupana galanlary yanlarynda yaly görup durun. O birinin ustune yagan
gumdan yana garagy gapylypdyr. O biri ayak ustunde durup bilmän bir yykylyar,
bir galyar. Yykylsa gömuljek. Gayrat etmeli, ayak ustunde saklanmaly. Görsene
apy-tupana galan näçe - yuzlreçe, munlerçe. Jahanyn arassa asmanly, asuda eri
bir galdymyka? Bu ne bela, bu ne harasat...
Aljyramaly däl.
Penalara-da hiç zat yok. Ne öy görunyär, ne uçek. Yanymdaky dogan garyndaşlaryma
dayanjak bolyan. Emma aramyzda ayna perde goyulan yaly. Elim anyrysy görnup
duran sowuk diwara degyär. Belki bäş ädim beylämde yol bardyr meni
tupandan alyp çykjak? Yöne haysy tarapda, çepimdemi, sagymdamy? Ters aylanyan.
Ahyry duşundim yol gözläninden peyda yok. Yol-yodadan önurti dost-duşmany
saygarmaga çalyşmaly. Biri elimden çeken yaly boldy, birisi yzymdan aslyşdy.
Duşunmedim, elimden çeken gorpa çekdimi, yzymdan aslyşan gorpa gaçmadan
halas etdimi? Duşunmedim. Özumi aşak goyberip sessiz oturdym. Indi göpup
otursam ilkinji dogry hereketimi şonda
Bu apy-tupanda dost-duşman - ikisi birden saygartmaz, ilki dostumy gözläyin
diydim. “Dost
“Ha-ha-ha! Söyenşesin
gelyärmi? Hemayat etmek yadyna duşdumi? Ozal, tupandan ön näme işledin,
beyle hemayatçyl bolsan? Gol uzadana gol uzatmak bu çuypuk dunyede adat
ahyryn.”
Bu yene-de
senmin, ejize duşman. keseden pitjin atyarmyn? Şu gun sesini eşitsem,
ertir görerin. Şonda aman syparyn öytmegin. Onsanam sag bol dunyän çuyrukdigini
aydanyn uçin. Ona ozal ters duşunyärdim. Biri-birine kömek etjek bolmaly däl.
Özuni bilmeli, gunun geçerini bilmeli. Söyenişmek bidereklik. Çunki dunyä çuyruk
diyerdim. Emma çuyruk salyn ustunde söyenişmän nädip saklanjak? Bir-birege
gol bermedikleri batga eke-eke yuwutmazmy? Men taparyn, dayanjagymy taparyn.
Gol berjegimi taparyn, dostumy taparyn, taparyn...
Birdenem...
tapdym!
“Dost islesen
Alla yeter. Çunki Allahyn dostuna ähli barlyk dostdur.” Tupan şobada
yatyşdy. Allany unutdyrmagyn tupany eken o tupan. Mesjidi yykylan yurdun
tupany eken o tupan. Orazasyz galan remezanlaryn hasraty eken ol harasat. Gum-çägänin
orny yerde, yere-de sindiler. Yagmyr geldi. Yagyşa galsam ozallar
ezilerdim, bu gezek yuwuldym. Jayryk-jayryk dodaklarym nemlendi. Depämden daman
damja yuregime gurbat-gan bolup damdy. Essime geldim. Gyssandym, ysgyna geldim.
Emma şemalyn çala bady uytgese-de töweregime howsalaly garanjakladym. Bu
gelen asudalygyn asyl manysyna duşunmeyärdim. Tozan-tuweleyden nam-nyşan
galman, yagan yagmyra töwerekler gulzarlyga öwrulip baryanam bolsa yuregim
ynjalyk tapmayardy. Gayta, hayran galaymaly bu asudalyk meni harasatdanam beter
gorkuzyardy. Dostumdan gorkyardym. Ters yoly salgy beryän, görunmän pitjin
atyan şeytanyn sesi barha guyjeyärdi. Yapyşara dayanç gözledim. Şeyle
gulzarlygyn içinde elime gury çöp ildi. Howsala has beter gaplady kalbymy. Çunki
gyssananda Onun özunden başga yapyşan zadyn gury çöpçe-de bolmajagyny
bilmeyärdim. Mana bu zatlary duşundirere yaran gerekdi.
“Yaran islesen
Kuran yeter. Çunki ondaky pygamberler, perişdeler bilen hyyalynda göruşip,
olaryn başdan geçirenlerinden netije çykararsyn”
Men indi eke däldim.
Bakyşym täzelenip, payhasym durlandy. Ol buyuryardy, men parzymy berjay
edyärdim. Onun gadaganlyklary erde uçutlardan, suwda girdapdan sowyardy. Yoluma
nurdy, gözlerime röwşen. Indi men halaly harama gatmayardym, batmayardym
unji-aladalar layyna. Yedi menzil beylämde şeytan öz nökerleri bilen nätjegini
bilmän yalny?aryma garaşyp durdy. Emma men yalnyşlardan daşdadym.
Çunki dostum Allah, yaranym Kuran, yoldaşym nietim-pälimdi. Onsan men
nenen yalnyşyp bilerin?
Rugsatlary yoluma
gul kibi dökulen aljak alkyşlarymdy, gökde uçarsyz uçuran
hayyr-sahawatymdy. Yolum pany dunyän yyllaryn, ellerin astyna duşup kesege
dönjek köşki eywanyna däl, baky jennete alyp baryan sogaplarymdy. Onsan
men nenen Onun rugsat edenlerini özume yörelge edinmäyin?
Menin duşunendigime
duşunen Atam rahatlanyp hasasyny bir yana goyupdyr. Içimden Guneşin şöhlesi
enelerin şukuridir diydim. Çunki dan agaranda ilki Alla bilen duşuşmak
uçin hemmeden ön namaza turyan enemdi. Guneşem ondan son serederdi penjirämden.
Indi sesi gelip özi
görunmeyän duşmanymyn kimdigini bileyin diydim. Bilimde guyç, dyzymda
ragwat bar. Dostuny tapan duşmanyndan heder etmez. Ynsanyn gayraty
kalbyndadyr, kalbynyn gayraty imanynda. Görenime duşmanymmyka diydiryän,
sunkume eten munkurligem yulugimi soryar. Duşmanymy tanara kuwwat ber, ey
Dostum - Allam!
“Duşman
islesen nebsin yeter...”
Wah gör sen kim
ekenin, wah gör sen näme ekenin, wah gör sen nirede ekenin! Men
Emma bilyärin,
bilyärin senin nä derejedäki duşmandygyny. Howpum özum bilen. Seni sökmek
uçin özum sökulmeli. Damarymda ganymyn akymyny kynlaşdyran lagta bolsanam
ganymdasyn sen. Seni yenendigimin baydagy guburyma dikilen agaçlara danylan
kepenimden galan bagjyklar bolar, kim bilyär?! Arman ol menin yenişim
bolmaz, yöne senem yenmersin, nebsim. Mal-baylyk bilen aldamarsyn.
“Mal-baylyk
islesen kanagat yeter. Çunki kanagatly adam dänjiremez. Dänjiremedige-de
bereket geler.” Berekdin kanagtdadygyna akylym etdi. Yolumy saygardan Allaha şukur.
Danalar öwretdiler: “Yaradylanlary Yaradana hormat bilip söy”2 Baharda
meydanlaryn al-yaşyl burenip ekmedik gullerimizinem göwnumizi göterişini
görup yaz paslyndan minnetdar bolmayarysmy? Onsan dört pasly daşymyzdan
aylap, içinde birini bahar, birini tomus, birini guyz, birini gyş edip
yaradany uçin Yaradany söymerismi? Eger Ony söymesen oglum diyip söenin özune
duşman bolsa, gyzym diyip guwananyn yuzini ere salsa, malym-baylyk diyip
gijeler yatman toplanyn başyna bela bolsa gen görme. Dostuny dost bil,
yaranyny yaran bil, nieti pälini duz tut, bas gedemligini, nebsini saygyla, şeytany
kow. Yogsa,
“Nesihat islesen ölum
yeter. Çunki ölume duşunen yalançy dunyänin toruna duşmez we
ahyretini gazanmak uçin yhlas eder.”
Yadyma duşyär
tupandakam men ondan gorkupdym,
“Ölum perde
anyrsyndan habar,
Ölum erbet
bolanda ölermidi pygamber”4 diyip heniz eşitmändim. Ölsem görjegim gutardy diyip yaşymy
sanapdym. Gunälerimi sanamandym. Yalançy lezzetden galjagymy bilyärdim, sogap
gazanmakdan galjagymy bilmeyärdim. Tenimin çuyrejegini bilyärdim, ruhumyn göteriljeginden
habarym yokdy. Şonun uçin ol mana nesihat däldi. Ol mana gutaryşdy,
sahnanyn yapylmagydy. Bilmeyärdim, sahnada ölen aktyorlaryn perde yapylandan
son yaşamagyn pany däl, hakyky, baky görnuşine gaydyp geljekdiklerini,
bilmeyärdim. Çunki men bu oyny Goyyjynyn bardygyndan, Onun synagdan geçiryändiginden
men habarsyzdym. Ony bilenimde men hey yalançy dunyänin toruna duşermidim,
ahyretimi gazanmalydygymy bilmezmidim.
Tupanda galypdym,
Daş-töwerek garankylykdy. Garankyda bolsa dine garankylyk saygardyar. Gör
niçeler şindem tupan içinde. Depelerinden toprak yagyp, ayaklarynyn
astyndan göterilen tuweley dik asmana galyar. Sowuk ayna diwaryn anyrsyndan
mana garap hayran galyarlar. “Sen yanam bizin aramyzdadyn ahyryn. Nädip halas
boldun? Ya bizi gara basyp, gözumize görunyärmin?” Men janygyp, esasy bilmeli
zatlary aytmaga howlkyan. Hem bogazyma sygdygymdan gygyryaryn:
“Dost islesen
Allah yeter. Çunki Allaha dost bolana hemme barlyk dostdur.
Yaran islesen
Kuran yeter. Çunki ondaky pygamberler we melekler bilen hyyalynda göruşip
bilersin we olaryn başdan geçirenlerini görup netije çykararsyn.
Mal-baylyk
islesen kanagat yeter. Çunki kanagatly adam zadyny isrip etmez. Isrip etmeyänlere
bolsa bereket geler.
Duşman
islesen nebsin yeter. Çunki özunden hoşal bela uçrar, görgi görer, päli
pesler sapada gezer we rahmet görer.
Nesihat islesen ölum
yeter. Çunki ölume duşunen yalançy dunyänin toruna duşmez we
ahyretini gazanmak uçin yhlas eder.”5
Olar meni eşitdilermi,
eşitmedilermi, eşidenlerine ynandylarmy, ynanmadylarmy bilmedim.
1 - Fetullah
Gulen
2 - Yunus Emre
3 - Magtymguly Pyragy
4 - Nejip Fazyl
5 - Sayit Nursy Beduizzaman
Copyright
© 1999 - 2004, All Rights Reserved
Altas
News Agency & Information Center